Previous Next

08.10.2026. Bugungi kunda kasaba uyushmalari harakati mehnat huquqlarini himoya qilishning an’anaviy tushunchalaridan tashqari ko‘plab yangi yo‘nalishlarda faoliyat olib bormoqda. Chunki mehnat sohasi o‘zgarmoqda, yangi kasblar va bandlik shakllari paydo bo‘lmoqda va texnologiyalar tez rivojlanmoqda. Bu shuni anglatadiki, xodimlar manfaatlarini ifodalovchi kasaba uyushmalari oldidagi vazifalar ham rivojlanmoqda. Shu sababli zamonaviy kasaba uyushmalari ta’limi tobora ko‘proq yangi yechimlarni topish, tajriba almashish va innovasiyalarni amalga oshirish uchun zarur maydonga aylanib bormoqda. O‘zbekistonda «O‘zgarib borayotgan mehnat dunyosi uchun kasaba uyushmalari ta’limi: oldindan ko‘ra bilish, innovasiyalarni joriy etish va harakat qilish» mavzusida xalqaro seminar bo‘lib o‘tmoqda. Mazkur seminar Markaziy Osiyo va Sharqiy Yevropa kasaba uyushmalari tashkilotlari vakillarini bir maskanga yig‘di. Ishtirokchilar O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasining Malaka oshirish institutiga bilim va ko‘nikmalarini mustahkamlash, amaliy tajriba almashish va bugungi kunda kasaba uyushmalari harakati duch kelayotgan masalalarga yechim topishda hamkorlik qilish uchun yig‘ildilar.

O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi tomonidan Xalqaro Mehnat Tashkilotining Mehnatkashlar faoliyati bo‘yicha Byurosi (ACTRAV) hamda Xalqaro mehnat tashkilotining Turindagi Xalqaro o‘quv markazi (ITCILO) hamkorligida tashkil etilgan kasaba uyushmalari ta’limi bo‘yicha o‘quv seminari nafaqat nazariyaga qaratilgan, balki ishtirokchilar real hayotdagi holatlar aks etgan mashg‘ulotlar orqali bilimlarini boyitadilar, turli mamlakatlar tajribalarini tahlil qiladilar, kasaba uyushmalari ta’limining dolzarb mavzularini muhokama etadilar va zamonaviy ta’lim vositalarini o‘zlashtiradilar. O‘quv davomida alohida e’tibor kasaba uyushmalari o‘quvining bugungi kunda qanday bo‘lishi kerakligiga, ya’ni, mazmunli, interaktiv va ishchilarning haqiqiy ehtiyojlariga moslashtirilgan bo‘lishiga qaratilgan.

Uch kunlik seminar davomida ishtirokchilar mehnat dunyosida yuz berayotgan o‘zgarishlarni muhokama qiladilar. Jumladan, raqamlashtirish, sun’iy intellekt, demografik o‘zgarishlar, migratsiya, yangi mehnat munosabatlari va boshqa zamonaviy jarayonlar sharoitida xodimlarni o‘qitishning yangi yondashuvlari ko‘rib chiqiladi. Dastur har bir ishtirokchi nafaqat yangi bilimlarga ega bo‘lishi, balki amalda qo‘llash uchun ko‘plab g‘oyalarga ega bo‘lishi uchun mo‘ljallangan. Tematik stansiyalar formatida ishtirokchilar kasaba uyushmalari ta’limining yangi va dolzarb yo‘nalishlarini aniqlaydilar. Guruh ishi ularga turli yondashuvlarni taqqoslash, umumiy muammolarni aniqlash va turli mamlakatlarda moslashtirilishi mumkin bo‘lgan yechimlarni topish imkonini beradi.

Alohida bo‘lim yangi xalqaro mehnat standartlari va ularni tartibga soluvchi qoidalarni kasaba uyushmalarini o‘qitish uchun aniq va samarali vositaga aylantirishga bag‘ishlangan. Seminar dasturi kasaba uyushmalari ta’limini rivojlantirishdagi zamonaviy tendensiyalar, innovasion ta’lim yechimlari, mamlakatlar o‘rtasida tajriba almashish, Xalqaro mehnat tashkiloti standartlarini kasaba uyushmalari ta’lim tizimlariga integratsiya qilish, shuningdek, zamonaviy metodologiyalar va o‘qitish vositalarini o‘z ichiga oladi.

— Biz Xalqaro mehnat tashkilotining Turin Xalqaro o‘quv markazi vakillari sifatida bu yerda bo‘lib turganimizdan juda xursandmiz, — dedi Xalqaro mehnat tashkilotining Turin Xalqaro o‘quv markazi koordinatori Vera Dos Santos Kosta. — O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasi o‘zini butun mintaqa uchun muhim tashkilot sifatida namoyon etmoqda va o‘ziga xos ravishda yetakchilik qilmoqda. Bugungi tadbir ham O‘zbekiston Kasaba uyushmalari Federatsiyasining o‘ziga xos markaz ekanligini yaqqol namoyon etmoqda. Bu yerda mintaqa davlatlari vakillari dolzarb masalalarni muhokama qilish uchun bir joyga jamlanganlari fikrimiz dalilidir. Albatta, biz uchun kasaba uyushma ta’limi eng muhim yo‘nalishlardan biridir. Biz bugungi o‘zgaruvchan mehnat dunyosida samarali kasaba uyushmalari ta’limi tizimi haqiqiy o‘zgarishlarga olib kelishi mumkin, deb ishonamiz. Bu esa juda muhim. Barchamizga belgilangan maqsadlarga erishishda muvaffaqiyat tilayman.

Ta’kidlash zarurki, dasturning muhim qismi tajriba almashishdir. Ozarbayjon, Armaniston, Gruziya, Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Moldova, Mo‘g‘uliston, Tojikiston, Turkmaniston, Ukraina va O‘zbekistondan kasaba uyushmalari ta’limi mutaxassislari va kasaba uyushmalari vakillari o‘z amaliyotlari va yondashuvlari bilan o‘rtoqlashdilar. Lekin bu yerda shunchaki yutuqlarni baham ko‘rish emas, balki maqsad turli sharoitlarda qaysi yechimlar ish berishini, milliy xususiyatlarni hisobga olgan holda nimani qabul qilish, moslashtirish va ishlab chiqish mumkinligini tushunishdir.

— Mehnat dunyosi o‘zgarayotgan bir sharoitda kasaba uyushmalari ta’limi juda muhim yo‘nalishdir, — dedi Qozog‘iston Ta’lim va fan xodimlari tarmoq kasaba uyushmasi raisi Vasiliy Simbalyuk. — Bugun bu yerda bizning oldimizda ajoyib trenerlar chiqish qildilar. Menimcha, har bir ishtirokchi uchun bugun muhokama qilinayotgan masalalar juda qiziqarli va muhim. Biz O‘zbekiston kasaba uyushmalari doimo oldinda ekaniga qayta-qayta amin bo‘lmoqdamiz. Biz har doim sizlardan, kasaba uyushmalaringizning professional faoliyatidan ko‘p narsalarni o‘rganishimiz mumkin. Shu sababli, bugun yana bir bor o‘z mamlakatimizda amalda qo‘llashimiz mumkin bo‘lgan katta bilim va tajriba olamiz, deb o‘ylayman.

O‘quv seminarida dizayn-sprint deb ataluvchi format alohida qiziqish uyg‘otdi. Ishtirokchilarga an’anaviy usullardan tashqariga chiqish va muammoni aniqlashdan tortib, aniq yechim topishgacha bo‘lgan yangi ta’lim yechimini tom ma’noda ishlab chiqish taklif etiladi. Bu yondashuv ta’lim falsafasini o‘zgartiradi: bilim shunchaki uzatilmaydi, balki birgalikda yaratiladi. Shu sababli xalqaro o‘quv seminari kasaba uyushmalari ta’limi uchun o‘ziga xos laboratoriyaga aylandi. Bu yerda ular nafaqat bugun nimani o‘rgatish kerakligini, balki ertaga nimani o‘rgatish kerakligini ham muhokama qiladilar. Raqamlashtirish, bandlikning yangi shakllari, mehnat bozorini o‘zgartirish va Xalqaro mehnat tashkilotining zamonaviy standartlari — bularning barchasi kasaba uyushmalaridan yangi kompetensiyalar va ish usullarini talab qiladi.

Seminarda ta’kidlanganidek, bugungi kunda kasaba uyushmalari ta’limi faqat bilim berish bilan cheklanib qolmasligi, balki xodimlarning mehnat huquqlarini himoya qilish, jamoaviy muzokaralarni rivojlantirish, ijtimoiy muloqotni mustahkamlash va kasaba uyushmalarining o‘zgarib borayotgan mehnat dunyosiga moslashish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilishi lozim.

Tadbir doirasida ishtirokchi mamlakatlar vakillari o‘z tajribalarini taqdim etib, kasaba uyushmalari ta’limida samarali bo‘lgan yondashuvlar, yangi o‘qitish shakllari va innovasion yechimlar bilan o‘rtoqlashmoqda. Shuningdek, guruhlarda amaliy ishlar tashkil etilib, ta’lim sohasida innovasion yechimlarni ishlab chiqishga alohida e’tibor qaratilmoqda.

Yakuniy akkord mamlakatlararo tahlil bo‘ladi: alohida tashkilotlarning tajribalari umumiy mintaqaviy ustuvorliklar bilan taqqoslanadi. Asosan, ishtirokchilar asosiy savolga javob berishlari kerak: mehnat dunyosidagi o‘zgarishlarga moslashish uchun kasaba uyushmalari ta’limi qanday bo‘lishi kerak? Va javob shu yerda shakllanadi — o‘quvlar orqali, ochiq muloqot va tajriba almashuv orqali. Zero, kasaba uyushmalari ta’limining kuchli tizimi — bu o‘zgarishlarni oldindan ko‘ra bilish, zamonaviy yechimlarni topish va olingan bilimlarni mehnat kishisi manfaatlariga mos ravishda aniq harakatlarga aylantirishdir.

Muhabbat O‘rmonbekova

O‘zbekiston kasaba uyushmalari Federatsiyasi Matbuot xizmati rahbari